درمان خونریزی گوارشی

خونریزی دستگاه گوارشی یکی از مواردی است که باید به آن توجه جدی شود، برای تشخیص و درمان منبع خونریزی روده کوچک می توان از آزمایشات متعددی استفاده کرد که شامل آندوسکوپی، انتروسکوپی، مطالعات اشعه ایکس، آندوسکوپی کپسولی است. اکثر خونریزی‌های معده به راحتی و با دارو درمان می‌شود اما برخی دیگر نیاز به مداخله سریع دارد. با توجه به تحقیقات بدست آمده نشان داده شده که احتمال اینکه هر فردی به خونریزی گوارشی در سن بالای 40 سال مبتلا شود وجود دارد. در این نوشتار در خصوص روش‌های تشخیص و درمان و بسیاری از موارد مربتط با این موضوع صحبت خواهیم کرد.

انواع خونریزی دستگاه گوارشی

خونریزی دستگاه گوارشی یکی از مشکلات شایع است که می‌تواند از نواحی مختلف مری، معده، روده کوچک یا روده بزرگ نشات گیرد، شناخت نوع خونریزی و محل آن اهمیت زیادی در تشخیص علت و انتخاب روش درمان مناسب دارد.

خونریزی دستگاه گوارش فوقانی

این خونریزی از قسمت بالای رباط تریتز نشات می گیرد، شایع ترین علل شامل زخم معده یا زخم اثنی عشر، گاستروپاتی هموراژیک حاد (فرسایشی)، واریس مری، سندرم مالوری ویس، و ازوفاژیت است. علل کمتر شایع شامل ضایعات اثنی عشر، نئوپلاسم ها، زخم های مری و ناهنجاری های عروقی می‌شود. خونریزی حاد دستگاه گوارش فوقانی با شوک، سندرم پاسخ التهابی سیستمیک، سپسیس، ترومای متعدد، نارسایی حاد تنفسی، سوختگی‌های شدید و سایر بیماری‌های حاد و شدید است.

خونریزی دستگاه گوارش تحتانی

این خونریزی از منبع واقع در زیر رباط تریتز نشات می گیرد، شایع‌ترین علل خونریزی شدید دستگاه گوارش تحتانی در بزرگسالان دیورتیکول کولون و ناهنجاری‌های عروقی است. در حالی که علل کمتر شایع شامل بیماری التهابی روده (IBD)، ایسکمی روده، کولیت پس از پرتو درمانی (پس از رادیوتراپی برای سرطان پروستات یا دستگاه تناسلی زنان)، بیماری هموروئیدی است.

خونریزی مخفی دستگاه گوارش

خونریزی مخفی یا occult زمانی رخ می‌دهد که میزان خونریزی بسیار کم باشد و با چشم غیرمسلح دیده نشود، این نوع خونریزی مزمن است و می‌تواند به کم‌خونی و ضعف بدن منجر شود. برای تشخیص آن از آزمایش مدفوع یا اندوسکوپی استفاده می‌شود. علت‌های شایع شامل زخم‌های کوچک، پولیپ روده یا التهاب خفیف دستگاه گوارش هستند پس تشخیص به‌موقع اهمیت زیادی دارد تا درمان مناسب انجام شود و عوارض جدی پیشگیری گردد.

خونریزی آشکار دستگاه گوارش

خونریزی آشکار دستگاه گوارش به صورت خون روشن در مدفوع یا استفراغ خون دیده می‌شود و نشان‌دهنده آسیب قابل توجه در مسیر گوارش است این نوع خونریزی می‌تواند ناشی از زخم معده، واریس مری یا التهاب شدید روده باشد. شدت خونریزی متغیر است و در موارد شدید نیاز به مراقبت فوری پزشکی دارد. باید اشاره کنیم که تشخیص محل و علت خونریزی با اندوسکوپی و آزمایش‌های تصویربرداری انجام می‌شود همچنین از عوارض خطرناک مانند کم‌خونی شدید یا شوک جلوگیری می‌کند.

علت خونریزی روده

علل خونریزی در روده کوچک با خونریزی روده بزرگ یا معده متفاوت است، شایع‌ترین علل خونریزی از روده بزرگ شامل پولیپ، دیورتیکولوز یا سرطان است. خونریزی دستگاه گوارش فوقانی که شامل مری، معده و دوازدهه می‌شود اغلب به دلیل زخم ایجاد می‌گردد.

در روده کوچک، سی تا چهل درصد خونریزی‌ها ناشی از رگ‌های خونی غیرطبیعی در دیواره روده کوچک است، این رگ‌های خونی غیرطبیعی با نام‌هایی مانند آنژیواکتازی، آنژیودیسپلازی یا ناهنجاری شریانی وریدی شناخته می‌شوند سایر علل خونریزی روده کوچک شامل تومورهای خوش‌خیم و سرطان رکتوم، پولیپ، بیماری کرون و زخم است.

در ویدیو فوق علت خونریزی گوارشی تحتانی چیست؟ را از زبان دکتر سامان ستوده نیا مشاهده کنید.

علائم خونریزی روده

خونریزی از روده کوچک آهسته یا سریع است در واقع وقتی خونریزی کند باشد باعث کم خونی خواهد شد اما وقتی خونریزی کند باشد در مدفوع قابل مشاهده نیست. علائم کلی خونریزی گوارشی به شرح زیر است:

• حالت تهوع و استفراغ
• تپش قلب
• ضعف عمومی
• کاهش فشار خون
• کاهش و یا قطع ادرار
• مدفوع کامل سیاه و شل
• استفراغ خونی

اقدامات لازم در صورت مشاهده علائم خونریزی گوارشی

در صورت مشاهده علائم خونریزی دستگاه گوارش، اولین اقدام مراجعه فوری به پزشک یا مرکز درمانی است تا شدت و محل خونریزی بررسی شود. نگه‌داشتن آرامش و خودداری از مصرف داروهای خودسرانه مانند مسکن‌های ضد التهاب نقش مهمی در جلوگیری از تشدید خونریزی دارد.

ثبت و یادداشت کردن علائم مانند رنگ و میزان خون در مدفوع یا استفراغ به تشخیص دقیق کمک می‌کند مصرف مایعات کافی و جلوگیری از کم‌آبی بدن اهمیت بالایی دارد و در موارد شدید نیاز به تزریق خون یا درمان‌های فوری وجود دارد همچنین، انجام آزمایش‌های لازم و پیروی از توصیه‌های پزشک در روند درمان و پیشگیری از عوارض جدی بسیار موثر است.

برای دریافت نوبت از دکتر سامان ستوده نیا بهترین جراح روده در تهران با شماره مطب تماس بگیرید.

تشخیص خونریزی گوارشی

تشخیص خونریزی دستگاه گوارش نقش حیاتی در تعیین علت و انتخاب روش درمان مناسب دارد توجه داشته باشید که تشخیص به موقع می‌تواند از بروز عوارض جدی مانند کم‌خونی شدید یا شوک جلوگیری کند..

معاینه بالینی و بررسی علائم

در معاینه بالینی، پزشک با پرسش درباره تاریخچه بیماری و علائم کنونی، اطلاعات مهمی درباره محل و شدت خونریزی به دست می‌آورد. بررسی رنگ و میزان خون در مدفوع یا استفراغ به تخمین محل خونریزی کمک می‌کند. معاینه شکم و لمس نواحی حساس می‌تواند وجود التهاب یا توده را نشان دهد این مرحله پایه‌ای برای تصمیم‌گیری درباره انجام سایر روش‌های تشخیصی است.

آزمایش‌های خونی

آزمایش‌های خونی برای ارزیابی میزان گلبول‌های قرمز و سطح هموگلوبین انجام می‌شود تا کم‌خونی ناشی از خونریزی مشخص شود همچنین عملکرد کبد و کلیه بررسی می‌شود تا شرایط عمومی بیمار ارزیابی گردد. نتایج آزمایش‌های خونی به پزشک کمک می‌کند شدت خونریزی و نیاز به تزریق خون یا مداخلات فوری را تعیین کند.

اندوسکوپی

اندوسکوپی شامل وارد کردن لوله باریک و مجهز به دوربین به داخل معده، روده کوچک یا روده بزرگ است، این روش به پزشک اجازه می‌دهد منبع خونریزی را به‌صورت مستقیم مشاهده کند. در حین اندوسکوپی پزشک می‌تواند نمونه‌برداری انجام دهد یا اقدامات درمانی مانند بستن رگ‌های خونریزی‌کننده را انجام دهد توجه داشته باشید که اندوسکوپی یکی از دقیق‌ترین روش‌ها برای تشخیص خونریزی دستگاه گوارش است.

تصویربرداری

در مواردی که محل خونریزی مشخص نیست، تصویربرداری با سی‌تی اسکن یا آنژیوگرافی استفاده می‌شود این روش‌ها به شناسایی محل دقیق خونریزی و رگ‌های آسیب‌دیده کمک می‌کنند. تصویربرداری به پزشک امکان برنامه‌ریزی دقیق برای درمان را می‌دهد همچنین برای خونریزی‌های شدید و پیچیده، تصویربرداری می‌تواند جان بیمار را نجات دهد.

درمان خونریزی روده

درمان خونریزی گوارشی بستگی به شدت خونریزی، محل آن و علت اصلی دارد. تشخیص دقیق و اقدامات به موقع نقش مهمی در کنترل خونریزی، جلوگیری از عوارض شدید و حفظ سلامت بیمار دارد. از جمله روش‌های درمانی عبارتند از:

درمان دارویی

در بسیاری از موارد، پزشک داروهایی تجویز می‌کند که به کاهش اسیدیته معده، توقف خونریزی یا درمان عفونت‌ها کمک می‌کنند. مصرف منظم و کامل دارو اهمیت بالایی دارد. داروهای ضد انعقاد یا ضد التهاب ممکن است نیاز به تنظیم داشته باشند. داروها اغلب در ترکیب با سایر روش‌های درمانی استفاده می‌شوند تا کنترل خونریزی به سرعت انجام شود.

درمان اندوسکوپی

اندوسکوپی می‌تواند همزمان با تشخیص برای توقف خونریزی استفاده شود. پزشک با لیزر، کلیپس یا تزریق داروهای مخصوص رگ‌های خونریزی‌کننده را مسدود می‌کند. این روش کم‌تهاجمی است و از جراحی بزرگ جلوگیری می‌کند. اندوسکوپی برای خونریزی‌های معده و روده فوقانی بسیار مؤثر است و نیاز به بستری کوتاه دارد.

جراحی

در موارد شدید یا خونریزی‌های غیرقابل کنترل، جراحی ضرورت پیدا می‌کند. جراح ناحیه آسیب‌دیده را ترمیم یا بخش آسیب‌دیده را برداشته و خونریزی را متوقف می‌کند. جراحی زمانی انجام می‌شود که سایر روش‌ها مؤثر نبوده یا خونریزی تهدیدکننده زندگی بیمار باشد.

درمان حمایتی

در کنار روش‌های اصلی، اقدامات حمایتی مانند تزریق مایعات، خون یا فرآورده‌های خونی برای جلوگیری از شوک و کم‌خونی انجام می‌شود. پایش علائم حیاتی و وضعیت هموگلوبین بیمار اهمیت بالایی دارد. رعایت توصیه‌های پزشکی و تغذیه مناسب به بهبود سریع و کاهش عوارض کمک می‌کند.

در نهایت…

درمان خونریزی گوارشی نیازمند تشخیص دقیق علت، انتخاب روش مناسب و اقدامات سریع پزشکی است. ترکیب دارو درمانی، اندوسکوپی یا جراحی با مراقبت‌های حمایتی می‌تواند خونریزی را کنترل کرده و از عوارض جدی مانند کم‌خونی شدید یا شوک جلوگیری کند همچنین پیروی از توصیه‌های پزشک و پایش مداوم وضعیت بیمار به بهبود سریع و حفظ سلامت دستگاه گوارش کمک می‌کند و خطر بازگشت خونریزی را کاهش می‌دهد.